Προβλήματα Αγροτικής Ανάπτυξης

Η ελληνική γεωργία, εδώ και δεκαετίες, βρίσκεται σε βαθιά, πολύπλευρη κρίση. Όλες οι αναθεωρήσεις της ΚΑΠ, είχαν απώτερο στόχο την παράδοση του αγροτικού τομέα στο έλεος των πολυεθνικών επιχειρήσεων του αγροδιατροφικού τομέα και των καρτέλ των αλυσίδων εμπορίας τροφίμων. 

Επιπλέον με την έλλειψη όποιου εθνικού και περιφερειακού, στρατηγικού σχεδιασμού και την πιστή εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών της ΚΑΠ, μέσα σε λίγα χρόνια παραδοσιακές δυναμικές καλλιέργειες όπως ο καπνός και τα τεύτλα, με πολλαπλή επίδραση στην την τοπική έως την εθνική οικονομία, έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Η εξάρτηση από εισαγωγές αγροτικών προϊόντων μεγαλώνει και το σύνολο της αγροτικής παραγωγής συρρικνώνεται. Η εθνική οικονομία αιμορραγεί δαπανώντας αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ το χρόνο για εισαγωγές αγροτικών προϊόντων. 

Ταυτόχρονα, μεγάλος αριθμός αγροτών, κάθε χρόνο, αναγκάζεται να εγκαταλείψει την γεωργική παραγωγή και ένα συνεχώς διογκούμενο ποσοστό αγροτών ζει πλέον κάτω από το όριο της φτώχειας. (την ίδια στιγμή άνεργοι και υπο απασχολούμενοι της πόλης σκέφτονται ή και επιχειρούν, συνήθως ανεπιτυχώς, την έξοδο τους προς την αγροτική ύπαιθρο). 

Μαζί με το αγροτικό εισόδημα καταρρέει η επιχειρηματικότητα του αγροτικού τομέα. Η αγροτική πίστη έχει παραδοθεί στους νόμους της ασύδοτης τραπεζικής αγοράς. Η αδυναμία πρόσβασης, των μικρών και μεσαίων αγροτών, σε χρηματοδότηση και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος γεωργικών εισροών οδηγεί σε παύση γεωργικής δραστηριότητας και έτσι υπονομεύεται η περιφερειακή ανάπτυξη, και διαλύεται ο κοινωνικός ιστός στην ύπαιθρο. 

Οι γεωτεχνικοί κλάδοι και οι δημόσιες υπηρεσίες, που θα έπρεπε να στηρίζουν την έρευνα, την εκπαίδευση και την ανάπτυξη του τομέα, που βρίσκονται σε χρόνιο μαρασμό, γραφειο κρατικοποιούνται, παροπλίζονται περαιτέρω και αντιμετωπίζουν διαρκώς αυξανόμενα προβλήματα. 

Ενώ λοιπόν οι αγρότες αναγκάζονται να πουλήσουν, όταν μπορούν, σε εξευτελιστικές τιμές, συχνά κάτω από το κόστος, οι καταναλωτές, οι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι, αγοράζουν πανάκριβα τα τρόφιμα, σε τιμές δεκάδες φορές πάνω από την τιμή παραγωγού. 

Η αποδιάρθρωση του αγροτικού τομέα ολοκληρώθηκε, τις προηγούμενες δεκαετίες, με τη διαφθορά, την κομματικοποίηση, διάλυση και μετά την απαξίωση και διάλυση σχεδόν κάθε συλλογικής μορφής οργάνωσης (σύλλογοι, συνεταιρισμοί) και την κατασπατάληση πόρων για την εξαγορά συνειδήσεων και τη διαιώνιση των μικροκομματικών - πελατειακών συμφερόντων.

Όλα τα παραπάνω διασφαλίζουν, μέσω της δυνατότητας υπερεκμετάλλευσης χωρίς δυνατότητα αντίδρασης, της αύξηση κερδοφορίας των κολοσσών της αγροδιατροφικής αλυσίδας, των διεθνών κερδοσκόπων στα χρηματιστήρια αγροτικών προϊόντων, των πολυεθνικών εταιριών εφοδίων και πολλαπλασιαστικού υλικού, των αλυσίδων super market και των επιχειρήσεων ενέργειας του «πράσινου» καπιταλισμού.

Πρέπει να κατανοήσουμε ότι ο αγροτικός τομέας είναι από τους κύριους τομείς της πραγματικής οικονομίας και ο μοναδικός της παραγωγής όλων σχεδόν των πρώτων υλών των τροφίμων. Επιπλέον παρουσιάζει αυξημένη αλληλοσύνδεση με άλλους κλάδους και τομείς της πραγματικής οικονομίας που η πλήρης ανάλυση τους θα δείξει ότι επηρεάζει, λιγότερο ή περισσότερο, το σύνολο των κατοίκων αυτής της χώρας. 

ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ  - ΠΟΡΤΟ ΡΑΦΤΗ

Η γεωργία στα Μεσόγεια, τις δύο τελευταίες δεκαετίες, επιπλέον των κοινών με την υπόλοιπη Ελλάδα, προβλημάτων, τείνει επιπλέον, να λάβει τη μορφή «περιαστικής γεωργίας» με έντονη πολυαπασχόληση των μελών των αγροτικών νοικοκυριών και με άσκηση του αγροτικού επαγγέλματος ως δευτερεύοντος. Η πιθανή πρόθεση για αύξηση του μεγέθους της εκμετάλλευσής, υπέστη αισθητή κάμψη λόγω των υψηλών αξιών της γης λόγω της μεγάλης ζήτησης για αστικές χρήσεις. 

Η επέκταση και διασπορά αστικών χρήσεων ακόμα και σε απομακρυσμένα, διάσπαρτα αγροτικά εδάφη θέτει σε κίνδυνο την αγροτική δραστηριότητα και την ποιότητα του φυσικού περιβάλλοντος. Παρά το γεγονός ότι η αγροτική γη των Μεσογείων είναι εύφορη και υψηλής αποδοτικότητας ένα μεγάλο μέρος της μετατρέπεται σταδιακά σε οικιστική καθώς η οικοπεδοποίηση της γης αποδίδει σημαντικά μεγαλύτερο οικονομικό όφελος συγκριτικά με την απόδοση από τη γεωργική εκμετάλλευση. 

Η απουσία κινήτρων διατήρησης της γεωργικής γης και ολοκληρωμένου αγροτικού χωροταξικού και αναπτυξιακού σχεδίου, η δημιουργία απασχόλησης εκτός γεωργικής γης και η προσφορά φθηνού αλλοδαπού εργατικού δυναμικού συμβάλλει σε αυτό. Το παλιό δοκιμασμένο καλλιεργητικό σύστημα, το οποίο ήταν άψογα προσαρμοσμένο στο χαρακτήρα της περιοχής με μόνιμες φυτείες αμπέλου και ελιάς και συμπληρωματικές καλλιέργεια ετήσιων φυτών, υποχωρεί στις πιέσεις για αστικοποίηση. 

Η γεωργική γη πέρα από την όποια σημασία της για την οικονομία της περιοχής, αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο του περιβαλλοντικού πλούτου των Μεσογείων. Θα πρέπει λοιπόν να διαφυλαχθεί η εναπομένουσα γεωργική γη, τόσο για γεωργική παραγωγή όσο και για την εξασφάλιση της περιβαλλοντικής ισορροπίας της πεδιάδας των Μεσογείων. 

Για την ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής (που θα βοηθήσει στην διαφύλαξη της γεωργικής γης) στην περιοχή μας υπάρχει ανάγκη για :

• Τοπικό στρατηγικό σχέδιο για τη αγροτική ανάπτυξη (με παράλληλη ολοκλήρωση των κτηματολογίων, δασολογίων κλπ) και ολοκληρωμένο σχέδιο, για επαρκείς κοινωνικές υπηρεσίες, άρση του εκπαιδευτικού αποκλεισμού και του πολιτιστικού μαρασμού και διασφάλιση κοινωνικής συνοχής.
• Οργάνωση, στο δήμο, δικτύου γεωργικών εφαρμογών και έρευνας για την στήριξη και επιμόρφωση των παραγωγών και την επιστημονική αναδιάρθρωση υφιστάμενων καλλιεργειών που θα λαμβάνει υπόψη τα οικολογικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
• Να στηριχτούν, οι αγρότες, παράλληλα με την παραγωγή αγροτικών προϊόντων, να παράγουν την δική τους ενέργεια, να μεταποιήσουν και να εμπορεύονται την δικιά τους αγροτική παραγωγή, να αποζημιώνονται  τις υπηρεσίες τους στο περιβάλλον (π.χ. για την κατακράτηση ρύπων). 
• Οργάνωση, στο δήμο, δικτύων άμεσων πωλήσεων, σε λογικές τιμές, σε τοπικούς καταναλωτές.
• Την στήριξη παλιών και νέων μορφών συλλογικής οικονομικής οργάνωσης των αγροτών.
• Την ανάπτυξη περιβαλλοντικά φιλικού αγροτουρισμού σε συνδυασμό με παραγωγή υψηλής ποιότητας παραδοσιακά και βιολογικά προϊόντα (κρασί, λάδι, ελιά, σύκο, φιστίκι, γαλακτοκομικά) καθώς και διάφορα βιολογικά λαχανικά και φρούτα. 

Όσο οι απαιτούμενες παρεμβάσεις καθυστερούν, επιτείνεται η αυξανόμενη συρρίκνωση της γεωργίας στα Μεσόγεια, με τεράστιες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες. 

Λευτέρης Κατσουλάκος

Γεωπόνος